ابزار وبمستر

دکتر اردوان اعتمادی


دانستنی های دندانپزشکی

بليچينگ




بليچينگ  چيست ؟

بليچينگ يعنی سفید کردن دندانها بوسيله مواد خاص اکسید کننده مثل پر اکسید هیدروژن. مواد اکسید کننده به داخل ساختار کریستالی میله مانند مینای دندان نفوذ کرده و رنگیزه‌های رسوب کرده در بین هرم‌های مینائی را اکسید می‌کنند.با گذشت زمان نفوذ مواد اکسید کننده به داخل عاج دندان که در لایه زیرین مینا قرار داردنیز صورت گرفته و رنگ آن نیز روشن تر می‌شود.
در سال‌های اخیر محصولات زیادی نیز برای سفیدکردن در داروخانه‌ها وسوپرمارکت‌ها ارائه می‌شوند که غلظتی کمتر از ده درصد دارند وبه علت نظارت نداشتن دندانپزشک بر مراحل درمان استفاده از آن‌ها توصیه نمی‌گردد.



انواع بلیچینگ
۱- یک روش بلیچینگ ، بلیچینگ در خانه (Home Bleaching ) می باشد. دندانپزشک، قالب مخصوص را برای بیمار تهیه کرده و همراه با ژل مخصوص بلیچینگ با غلظت خیلی کم ، به بیمار تحویل می دهد تا در منزل استفاده کند.
۲- روش دیگر بلیچینگ ، بلیچینگ در مطب (Office Bleaching ) می باشد که توسط دندانپزشک در مطب انجام می گردد و بسیار موثرتر است چون ژل مخصوص بلیچینگ، با غلظت خیلی بالاتر مورد استفاده قرار می گیرد.
۳- ولی مطمئن ترين و موثرترين روش بليچينگ ،  بليچينگ در مطب است. 

 

ميزان اثر بليچينگ
بليچينگ باعث سفيد و روشن تر شدن دندان ها به اندازه 2-3-4 درجه می شود. البته ميزان سفيد شدن دندان ها بسته به جنس دندانها و نوع  بدرنگي دندانها در افراد مختلف متفاوت است و در بعضی از بدرنگی ها تاثير بسيار زياد و شگرف می گذارد .  
.

 

عوارض بليچينگ

بليچينگ در صورتی كه با روش اصولي و صحيح و دقت لازم انجام شود هيچگونه ضرر و اثر سوء نخواهد داشت و كاملا بی ضرر است . بعد از بليچينگ ممكن است گاهی به طور موقت دندان ها يك مقدار حساس شود كه پس از چند روز بهبود می يابد. استفاده از خميردندان های ضدحساسيت در اين گونه موارد توصيه می شود . البته بهترين روش بليچينگ با توجه به مطالعات علمى استفاده از ليزر است زيرا در اين روش حساسيت وجود نخواهد داشت

 

دوام بليچينگ
شما نبايد تصور کنيد يک بار که دندان هايتان را سفيد کرديد هيچ وقت ديگر به سفيد کردن آنها احتياج نخواهيد داشت. سفيد کردن دندان ها آثار هميشگی ندارد  ولی دندان ها معمولا چند سالی سفيد باقی خواهند ماند . حفظ نتايج درمانی به اين مساله بستگی دارد که شما پس از سفيد کردن دندان هايتان، چقدر توصيه های ايمنی را رعايت کنيد .نوشيدن زياد قهوه و چاي پر رنگ ، کشيدن سيگار، استفاده زياد  از نوشابه های رنگی و عدم توجه به بهداشت دهان و دندان ، از عواملی هستند که باعث می شوند مدت زمان دوام   بلیچینگ کمتر شود .



لامینت چیست ؟

لامینت یا ونیر لایه‌ای از مواد همرنگ دندان است که برای اصلاح فرم، شکل، رنگ و طول دندان‌ها یا  بستن فاصلهٔ بین دندان‌ها و درمان دندان‌های شکسته روی دندان قرار داده می‌شود. ونیر‌ها یا از جنس کامپوزیت هستند و به طور مستقیم و داخل مطب ساخته می‌شود (که به آن‌ها ونیر کامپوزتی می‌گویند) و یا از جنس سرامیک هستند و در لابراتور ساخته می‌شوند (که به آن‌ها ونیر سرامیکی گفته می‌شود). به علت تراش بسیار کم و ایجاد زیبایی فوق العاده ونیر‌ها اولین طرح درمان در دندان‌های قدامی محسوب می‌شوند. - تفاوت اصلی لامینت سرامیکی و کامپوزیتی در چیست؟ لامینت‌های سرامیکی مقاومت بیشتری نسبت به کامپوزیتی دارند. ثبات رنگ در لامینت‌های سرامیکی بیشتر است و اصولا ظاهر زیباتری دارند. لامینت‌های کامپوزیتی ثبات رنگ کمتری دارند و مزیت اصلی آن‌ها نسبت به لامینت‌های سرامیکی، قیمت ارزان‌تر و تراش کمتر دندان است.


روكش(Crown
     شما ممكن است براي پوشاندن يك دندان و بازگرداندن شكل و اندازه طبيعي آن، نيازمند روكش باشيد. يك روكش دندان، دندان شما را قويتر ساخته و ظاهر آن را بهبود مي بخشد. وقتي ميزان كافي از نسج دندان براي نگهداري يك پركردگي وسيع باقي نمانده باشد، روكش مي تواندآن دندان را پوشانده و ساپورت كند. روكش ها ممكن است براي اتصال يك بريج، محافظت از يك دندان ضعيف و يا ترميم دنداني كه قبلاً شكسته است، بكار روند. روكش درمان خوبي براي دندانهاي بدرنگ و يا بدشكل است. همچنين براي پوشاندن يك ايمپلنت دنداني نيز استفاده مي شود. اگر دندانپزشك شما روكش شدن دندان را توصيه مي كند، احتمالاً به يكي از دلايل فوق مي باشدتا به شما كمك كند دندانهايي سالم و لبخندي زيبا داشته باشيد.
بريج (Bridge )
    اگر شما يك يا چند دندان را از دست بدهيد، دچار مشكل در جويدن و صحبت كردن مي شويد.دراين صورت بريج يكي از درمان هايي است كه با جايگزيني دندانهاي از دست رفته به حفظ شكل صورت و كاهش مشكلات جويدن كمك مي كند. بريج ثابت، دندانهاي از دست رفته را كه بين دندانهاي ديگر هستند، جايگزين مي سازد و نماي زيبايي دارد. اين نوع ترميم ممكن است از طلا، آلياژها، پرسلن(چيني) يا تركيبي از اين مواد باشد و به منظور ساپورت، به دندانهاي مجاور كه به آنها دندانهاي پايه اطلاق مي شود، باند شده يا به روكش روي آنها متصل مي شود. برخلاف بريجهاي متحرك كه ميتوانيدآنها را بيرون آورده وتميز نمائيد، يك بريج ثابت فقط توسط دندانپزشك مي تواند برداشته شود. يك بريج ايمپلنت، دندانهاي مصنوعي را مستقيماً به استخوان فك يا زير لثه، بسته به نوع بريجي كه دندانپزشك تجويز كند، متصل مي نمايد. بنابراين بسيار مهم است كه دندانهاي باقيمانده خود را تميز و سالم نگهداريد.


مواد مورد استفاده در روكش و بريج     
پرسلن (سراميك/چيني)
     اين ماده بصورت اينله، انله، روكش و ونيرهاي زيبايي استفاده مي شود. ونير پوسته بسيار نازكي از پرسلن است كه ميتواند جايگزين ميناي دندان شود و يا بخشي از آن را مي پوشاند. ترميم هاي پرسلن بطور خاصي مورد قبول و پسند عامه مردم هستند، زيرا رنگ و شفافيت آنها مشابه ميناي دندان طبيعي است. اين نوع ترميم حداقل دو جلسه و گاهي بيشتر وقت نياز دارد. ترميم با پرسلن تحت كشش يا فشار مستعد شكستن است. مقاومت آنها بستگي به ضخامت كافي پرسلن و قدرت باند آن با دندان زيرين دارد. آنها نسبت به سايش بسيار مقاومند، اما اگر سطح پرسلن خشن باشد، به سرعت سبب سايش دندانهاي مقابل مي شود.

پرسلن وفلز
     نوع ديگري از ترميم غير مستقيم است كه بسيار قوي و با دوام بوده و در روكش يا بريج بكار مي رود. اين نوع ترميم قوي تر از پرسلن به تنهايي است. قسمت زيادي از دندان بايد تراش داده شود تا اين نوع ترميم روي آن تطابق يابد. گرچه بسيار مقاوم به سايش مي باشند، ترميم هاي پرسلن اگر سطح خشن داشته باشند، سبب سايش دندانهاي طبيعي مقابل مي گردند. ممكن است در ابتداي جايگذاري ترميم كمي حساسيت به سرما يا گرما وجود داشته باشد. اغلب بيماران مشكلي با اين نوع ترميم ندارند، گرچه تعداد كمي نسبت به بعضي انواع فلز استفاده شده در ترميم، حساسيت و آلرژي نشان داده





 

روت کانال چیست ؟

در صورتیکه پوسیدگی دندان در مراحل اولیه درمان نشود و پوسیدگی از مینا عبور نموده و به عاج گسترش یابد در ادامه میتواند به فضای پالپ گسترش یابد.ورود میکروب ها به پالپ دندان باعث ایجاد التهاب در پالپ شده و این التهاب باعث افزایش حجم پالپ می شود. با توجه به اینکه پالپ دندان یک محفظه بسته است، التهاب باعث افزایش شدید فشار داخلی آن می شود. این افزایش فشار، منجر به فشار آمدن به پایانه های عصب دندان شده و درد دندان شروع می شود.دندان پزشک  با خارج کردن محتویات کانال ریشه و تمیز کردن آنها، شکل دادن کانال های ریشه به نحوی که مواد دارویی شستشودهنده تا انتهای کانال ها برسد و در آخر با پرکردن کانال های ریشه طوری که کاملاً بسته شوند و امکان عبور میکروب ها و محصولاتشان از مسیر آنها کاهش یابد، انجام می شود.



جرم چیست و چگونه تشكیل می شود؟
بزاق ما به طور معمول دارای املاح زیادی است كه قدرت رسوب كردن را دارند. این املاح معمولاً در جاهایی كه با غذا و مسواك كمتر در تماس است رسوب می كنند. رسوب این املاح همراه است با ایجاد بستر مناسب برای جایگزینی میكروبهایی كه به طور طبیعی در دهان وجود دارد و رشد و تكثیر اين ميكروب ها به همراه  اضافه شدن پروتئین های موجود در غذا و بزاق و همچنین لاشه سلولهای مرده بافت های مختلف دهان در مجموع باعث افزایش حجم این رسوبات شده وبه مرور جرم تشكیل می شود و در دهان قابل مشاهده می شود. چیزی كه مهم است این است كه ما معمولاً مقدار كمی از جرم تشكیل شده را می توانیم مشاهده كنیم و قسمت عمده این جرم با تخریب لثه در زیر لثه تخریب شده جایگزین شده و از دید مستقیم ما پنهان می ماند و مسئله مهمتر اینكه این جرم های تشكیل شده پر از میكروبهای مختلف است و با مسكواك زدن هم تمیز نمی شود و این میكروبها بین 20 الی 40 درصد جرم تشكیل شده را تشكیل می دهد و بافت چسبنده لثه را كه محكم به دندان چسبیده به مرور تخریب كرده و باعث سست شدن پایه های دندان می شود. پس نتیجه می گیریم كه با جرم گیری و تمیز كردن جرم های تشكیل شده بر روی دندان  مى توان از روند تخریب لثه جلوگیری كرد.

 





جراحی دندان عقل

دندان عقل به آخرین دندان در هر قوس فکی گفته می‌شود که بین ۱۷ تا ۲۵ سالگی در دهان می‌روید و دندانپزشکان اصطلاحاً آن را "آسیای سوم" می‌نامند. معمولاً هر فردی دارای ۲ دندان عقل در فک بالا ،۲ دندان عقل در فک پایین و در مجموع دارای ۴ دندان عقل است. گاهی به دلایلی از جمله دلایل ارثی، بیماری‌های دوران کودکی (کم خونی،  راشیتیسم  ) ، عدم هماهنگی رشد استخوان فک با اندازه دندان‌ها و این دندان‌ها در داخل فک نهفته می‌مانند. همچنین ممکن است قسمتی از تاج آن‌ها به طور ناقص در دهان ظاهر می‌شود، که در این صورت به آن دندان عقل نیمه نهفته گفته مي شود . اغلب افراد جامعه مشکلاتی با دندان عقل دارند. از جمله دردسرهایی که دندان‌های عقل روییده، نهفته و نیمه نهفته می‌توانند ایجاد کنند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد :
الف . اثر فشاری محدودیت فضا در قوس فکی یا رشد دندان عقل در جهات نادرست موجب مشکلاتی مانند این موارد می‌شود :
۱ . تحلیل ریشه دندان آسیای دوم (در صورت الگوی رشدی نادرست دندان (به صورت افقی ))
۲ . تشکیل  کیست‌ها  و  تومورهای  با منشا دندانی در اطراف دندان عقل نهفته که بسته به نوع ضایعه ممکن است خوش خیم و یا بد خیم باشند .
۳ . تضعیف استخوان فک توسط یک دندان نهفته و عدم استحکام مکانیکی استخوان فک در برابر ضربه
۴ . نامرتب شدن و درهم ریختگی بقیه دندان‌های فک این دندانها نقش چندانی در جویدن غذا ندارند و با توجه به مشکلاتی که ذکر شد، این دندان ممکن است لازم شود تا توسط  دندانپزشک  از  فک  خارج شود. بهترین سن برای خارج کردن دندان عقل از دهان، زیر ۲۰ سالگی است. البته در سنین ۲۰ تا ۴۰ سالگی هم امکان خارج کردن آن‌ها وجود دارد، ولی پس از ۴۰ سالگی کشیدن دندان عقل دشوارتر می‌شود



     
         
     




پوسيدگى دندانى و پركردن آن

اولین مرحله از پوسیدگی با ایجاد حفره های ظریفی در مینا آغاز می شود که شاید ابتدا فرد متوجه آن نشود، ولی با پیشرفت پوسیدگی، با درد توام می شود، به طوری که وقتی فرد مواد شیرین یا غذاهای گرم و سرد می خورد، این حالت تشدید می شود. وقتی مینا از بین می رود، عاج زیر آن در معرض خطر قرار می گیرد و راهی باز می شود که باکتری ها می توانند براحتی  به مغز دندان ورود پیدا کند.در این مرحله احساس درد متوسط تا شدید به وجود می آید و اگر درمان مناسبی اتخاذ نشود، امکان ایجاد آبسه زیاد خواهد بود. حفره ها اغلب هنگام معاینه تشخیص داده شده و درمان زودرس آنها مانع پیشرفت پوسیدگی می شود.دندانپزشک نیز با استفاده از یک سوند کوچک و آینه می تواند پوسیدگی را تشخیص دهد. اطلاعات بیشتر درباره دندان و استخوان های اطراف را می توان با رادیوگرافی به دست آورد.دندانپزشك تا جایی که مقدور باشد سعی در پرکردن دندان دارد تا عمر آن را بالا ببرد و فرد بتواند از آن استفاده كند كه فرآيند پوسيدگى با خارج كردن بخش پوسیده دندان و پر کردن آن متوقف می شود.

 

پركردگى هاى  همرنگ دندان

 عمده پركردگيهاي همرنگ دندان از مواد پلاستيكي سختي بنام رزين هاي كامپوزيتي ساخته شده اند كه رنگ و ظاهري شبيه به دندان دارند. اين مواد ترميمي كمتر به چشم آمده و بسيار مورد علاقه و درخواست بيماران مي باشند.  كامپوزيت ها همرنگ دندان بوده و بسيار طبيعي تر از ساير پركردگيها مي باشند. بيمار با اعتماد به نفس و اطمينان بيشتري مي تواند بخندد و صحبت كند . با رعايت بهداشت دهان هر ترميمي دوام زيادي خواهد داشت. دندانپزشك ضمن معاينه كليه دندانها، پركردگي ها را نيز از نظر تغيير رنگ، نشتي، سائيدگي غير معمول و شكستگي، تحت نظر دارد و شما را از اين كه نيازي به ترميم مجدد دندان باشد، مطلع مي سازد

بستن فاصله بین دندان ها (بستن دیاستم)

دیاستم، به یک فضای منفی اشاره دارد که نمایی سیاه رنگ بین دندانهای جلو( سانترالهای بالا) در هنگام لبخند ایجاد میکند و طبق استانداردهای طراحی لبخند، بستن دیاستم در بهبود زیبایی بسیار موثر است.   باندینگ کامپوزیت مستقیم(direct composite bonding )  یکی از مهمترین  روش های بستن فاصله بین دندان ها است .این روش بدین صورت است که مواد ترمیمی همرنگ دندان به کمک چسب های مخصوص (باندینگ) به کناره دندان ها اضافه شده وفرم داده می شود تا دندان ها به صورت طبیعی در آیند .با این روش می توان دندان ها را به شکل جدید درآورد وطرح لبخند وی را تصحیح نمود.استفاده از این روش به طور معمول نیازی به تراش دندان ندارد.

انواع مواد ترمیمی

معمول ترين ماده ترميمي است كه بيش از صد سال است كه استفاده مي شود. ماده اي با دوام، با كاربرد آسان، بسيار مقاوم به سايش مي باشد. به دلايل مذكور، سالها است اين ماده ، بعنوان انتخاب اول در بسياري از موارد، چه از نظر دندانپزشك و چه از نظر بيمار باقيمانده است. آمالگام بر اساس نظر بسياري سازمانهاي معتبر جهاني كه در رابطه با سلامت افراد كار مي كنند، ماده اي بي خطر، قابل اطمينان و مؤثر در ترميم دندان مي باشد. ترميم كامپوزيت  كامپوزيت تركيبي از يك رزين آكريليك و ذرات نرم شبيه شيشه مي باشد كه ترميمي همرنگ دندان را به ما مي دهد. دوام و مقاومت به شكستگي كامپوزيت در حفرات كوچك تا متوسط با نيروهاي جويدن متوسط خوب است. ميزان كمتري از ساختمان دندان، در طي تراش دندان براي ترميم با كامپوزيت برداشته مي شود و اين امر منجر به داشتن ترميمي كوچكتر نسبت به آمالگام مي شود. كامپوزيت ها با مواد چسبنده به ساختمان دندان متصل مي شوندو دندان پزشك مي تواندترميم محافظه كارانه تري انجام دهد. زمان لازم براي قرار دادن يك ترميم كامپوزيت معمولاً بيشتر از آمالگام است. در ترميم كامپوزيت بايد بتوان حفره را در طي انجام ترميم، خشك و تميز نگهداشت. اين نوع ترميم ممكن است به مرور زمان دچار تغيير رنگ شود.

 

 


  دکتر اردوان اعتمادی
جراح و متخصص بیماریهای لثه و ایمپلنت- فلوشیپ لیزر
عضو انجمن جراحان لثه ی آمریکا
عضو هئیت علمی دانشگاه